ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
40
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
مجد الملك باشد . چون نامهء خليفه با اين شروط رسيد ، تركان خاتون نپذيرفت . سفير خليفه در اين پيام ابو حامد غزالى بود . تركان خاتون را گفت : فرزند تو كودكى صغير است و در شريعت حكومت كسى چون او جايز نيست . پس تركان خاتون آن شروط را بپذيرفت و در آخر ماه شوال سال 485 [ 1 ] به نام او خطبه خواندند . تركان خاتون كسانى را به اصفهان فرستاد تا بركيارق را گرفتند و به زندان كردند . سلطان ملكشاه بزرگترين شهريار سلجوقى بود . از چين تا شام و از شام تا يمن را در زير فرمان داشت . ملوك روم براى او جزيه مىفرستادند . مناقب او عظيم و مشهور است . نزاع ميان بركيارق و برادرش محمود بركيارق بزرگترين پسران سلطان ملكشاه بود . مادرش زبيده دختر ياقوتى پسر داود بود و ياقوتى عم ملكشاه بود . چون بركيارق به زندان افتاد ، مادرش بر جان او بترسيد و با غلامان نظاميه به گفتگو پرداخت و آنان را با خود يار ساخت . تركان خاتون در آن هنگام با پسرش محمود در بغداد بود . غلامان نظاميه برجستند و سلاح برداشتند و بركيارق را از زندان بيرون آوردند و به نام او خطبه خواندند . چون خبر به تركان خاتون رسيد از بغداد بيرون آمد . سپاهيان از ابو الغنائم تاج الملك مواجب خود را مطالبه كردند . تاج الملك به قلعهء برجين فرا رفت بدين بهانه كه اموال را در آن جا نهاده است . ولى در قلعه تحصن گرفت . سپاهيان خزاين او را غارت كردند و به اصفهان رفتند . در اين حال بركيارق و غلامان نظاميه به رى رسيده بودند . ازغش نظامى با سپاه خود برسيد اينان نيز به دو پيوستند و قلعهء طبرك [ 2 ] را تصرف كردند . تركان خاتون لشكرى به جنگ بركيارق فرستاد . امير يلبرد [ 3 ] و كمشتكين [ 4 ] جاندار و سران ديگر نيز با او بودند . چون نبرد آغاز شد بركيارق پيروز شد و سپاهى كه تركان خاتون فرستاده بود منهزم شد و به سوى اصفهان گريخت . بركيارق آنان را در اصفهان محاصره نمود . عز الملك پسر نظام الملك در اصفهان بود . او نخست والى خوارزم بود . پيش از كشته شدن پدرش نزد او آمده بود و پس از وفات ملكشاه همچنان در اصفهان مانده بود . اينك با جماعتى از برادرانش نزد بركيارق آمد . بركيارق او را وزارت داد و مانند پدرش زمام امور را به دست او سپرد . كشته شدن تاج الملك ابو الغنائم مرزبان بن خسرو فيروز وزير تركان خاتون و پسرش بود . چون از بيم سپاهيان به قلعهء برجين گريخت و تركان خاتون اصفهان را تصرف كرد ، به اصفهان آمد و پوزش خواست
--> [ ( 1 ) ] متن : 35 . [ ( 2 ) ] متن : طغرل . [ ( 3 ) ] متن : سبكرد . [ ( 4 ) ] كمستكن .